زخم پای دیابتی

زخم پای دیابتی یک زخم باز در پا هست.

زخم دیابتی میتواند یک دهانه کم عمق قرمز باشد که فقط سطح پوست را درگیر کند.

زخم پا میتواند بسیار عمیق باشد. زخم عمیق پا ممکن است دهانه ای باشد که در تمام ضخامت پوست گسترش یابد و به تاندونها، استخوانها و دیگر ساختارهای زیرین حفره زخم نفوذ کند.

افراد مبتلا به دیابت و افرادی که گردش خون ضعیفی دارند، بیشتر در معرض زخم پا قرار میگیرند.

بهبود زخم پا در افراد مبتلا به این شرایط، ممکن است دشوار شود حتی زخم پا کوچک هم اگر به سرعت بهبود نیابد ، میتواند آلوده شود.

 

اگر عفونت در زخم بلافاصله درمان نشود ممکن است منجر به مشکلات زیر شود:

ایجاد آبسه

گسترش عفونت از پوست به بافت چربی زیر آن (سلولیت)

عفونت استخوان (استئومیلیت)

گانگرن: گانگرن ناحیه ای از بافت بدن مرده و سیاه است که در اثر جریان ضعیف خون ایجاد شده میشود.

بین افراد مبتلا به دیابت شدید ترین عفونت پا که موجب قطع قسمتی از انگشتان، قسمتهای پایین یا پا میشود، ابتدا با یک زخم کوچک شروع میشود.

 

 

زخم پا به خصوص در افرادی که دارای یک یا چند مورد از مشکلات زیر هستند، شایع است:

نوروپاتی محیطی :

این آسیب عصبی در پا یا پایین پا است. دیابت شایعترین علت نوروپاتی محیطی است.

وقتی اعصاب پا آسیب میبیند، دیگر نمیتوانند در مورد درد و ناراحتی هشدار دهند. وقتی این اتفاق میافتد، کفشهای تنگ می وانند با مالیده شدن روی بخشی از پا که بی حس شده است ، پوست را تحریک و ایجاد زخم کند.

افرادی که به نوروپاتی محیطی مبتلا هستند؛ اگر روی شی تیزی پا بذارند یا اگر در کفش خود سنگریزه داشته باشند، متوجه نمیشوند همچنین اگر پای آنها با منبع حرارتی مثل بخاری یا رادیاتور شوفاژ برخورد کند؛ گرما و سوختن پوست پای خود را حس نمیکنند و امکان دارد آسیبهای قابل توجهی به پاهای خود برسانند و متوجه نشوند.

مگر اینکه پاهای خود را به طور مرتب از نظر آسیب بررسی کنند.

این نکته هم باید در نظر گرفته شود که بسیاری از افراد مسن و دیابتی که دارای مشکلات بینایی هستند، نمیتوانند پاهای خود را درست بررسی کنند و اگر آسیب به آنها رسیده باشد، متوجه نمیشوند.

 

مطلب پیشنهادی: انواع پانسمان زخم

 

 

مشکلات گردش خون :

هر بیماری که باعث کاهش گردش خون در پا شود، میتواند باعث زخم پا شود.

وقتی خون کمتری به پا میرسد؛ سلولها نیز از دریافت اکسیژن کافی محروم میشوند و این باعث آسیب پذیری بیشتر پوست در برابر هر گونه جراحتی میشود و توانایی بهبودی پا را کند میکند.

گردش خون ضعیف در شریانها را بیماری شریان محیطی مینامند. این غارضه همچنین هنگام راه رفتن باعث درد در پا یا باسن میشود؛ که علت آن تصلب شرایین است. تصلب شرایین بیماری است که در آن رسوبات چربی کلسترول در داخل عروق جمع میشود.

 

ناهنجاری در استخوانها یا عضلات پا:

هر شرایطی که آناتومی طبیعی پا را از حالت اصلی خود خارج کند، میتواند منجر به زخم پا شود.

این عارضه به خصوص در مواردی که پا با پوشیدن کفش نامناسب که سایز و شکل آن با تغییرات شکل پا سازگار نیست تحت فشار قرار بگیرد، سریع تر اتفاق میافتد. به عنوان مثال میتوان به گودی کف پا و پا با شکستگی و موارد آرتروز شدید اشاره کرد.

بیشتر از هر گروه دیگر ، افراد دیابتی در معرض خطر ابتلا به زخم پا هستند.

این به این دلیل است که عوارض طولانی مدت دیابت که اغلب شامل نوروپاتی و مشکلات گردش خون است.

اگر بدون درمان سریع و مناسب رها میشوند، زخم پا ممکن است نیاز به درمان در بیمارستان داشته باشد. یا ممکن است منجر به عفونت عمیق یا گانگرن و قطع عضو شود.

 

مطلب پیشنهادی: درمان زخم و کووید ۱۹

 

علاوه بر دیابت سایر مشکلات پزشکی که خطر ایجاد زخم پا را بالا میبرند، عبارتند از:

آرترواسکلروزیس:

این وضعیت شامل گردش خون ضعیف در پاهاست.

 

پدیده رینود :

این وضعیت باعث بروز دوره های ناگهانی کاهش جریان خون در انگشتان دست و پا میشود. در طی این دوره ها، با کاهش خونرسانی، انگشتان دست و پا سفید میشوند و با بازگشت گردش خون به حالت عادی آبی و قرمز میشوند.

به ندرت اتفاق میافتد که زخم پا با این عوامل خطرزا و بیماریها ارتباط نداشته باشد.

در شخصی که هیچ کدام از مشکلات مذکور را نداشته باشد و دچار زخم پا شده باشد لازم است از نظر سرطان پوست، به ویژه سرطان سلول سنگفرشی بررسی شود. چون عوارض  این سرطان گاهی شبیه زخم پا است.

 

 

علائم :

زخم پا مانند دهانه آتش فشان است؛ که روی پوست ایجاد شده و قرمز است.

زخم دیابتی پا معمولا در کنار یا کف پا، روی پا و یا نوک انگشتان قرار دارند، دهانه گرد زخم میتواند با حاشیه ای از پوست ضخیم و پینه بسته احاطه شده باشد که این حاشیه ممکن است با گذشت زمان توسعه یابد.

در زخمهای بسیار شدید، دهانه قرمز زخم ممکن است انقدر عمیق شود که به  تاندون یا استخوان برسد.

اگر اعصاب پا به طور طبیعی کار کنند ، زخم دردناک خواهد بود. در غیر این صورت، ممکن است فردی که دارای زخم پا است، از وجود آن آگاه نباشد ، به خصوص اگر زخم در قسمتهایی از پا که در چشم رس نیستند قرار گرفته باشد.

در بیماران دارای معلولیت یا سالمند، یکی از بستگان یا مراقب بیمار ممکن است اولین کسی باشد که متوجه ایجاد زخم میشود. ممکن است مراقب ببیند که پا قرمز و متورم است یا بوی بد ترشحات زخم که به جوراب بیمار نشت کرده است توجه او را جلب کند.

 

مطلب پیشنهادی:بررسی انواع زخم

تشخیص :

در بیشتر موارد پزشک یا پرستار درمانگر زخم میتوانند به راحتی با نگاه به زخم تشخیص بدهند؛ که این یک زخم دیابتی هست.

در  موارد ابتلا به زخم پا چنانکه بیمار دیابتی باشد؛ کنترل قند خون وی واجب است. همچنین باید از بیمار درباره نحوه مراقبتی که برای سلامت نگه داشتن پای خود انجام میدهد، سوال شود مانند نوع کفشی که معمولا میپوشد و …

 

 

زخم باید از برای تشخیص موارد زیر ارزیابی شود:

  • عمق زخم چقدر است؟
  • آیا زخم عفونی شده است؟
  • در صورت وجود عفونت ارزیابی اینکه آیا عفونت به سلولیت (عفونت پوستی عمیق) یا استئومیلیت (عفونت استخوان نزدیک به زخم) تبدیل شده است یا نه؟
  • ارزیابی اینکه آیا بیمار دچار عارضه ای هست که در بهبود زخم اختلال ایجاد کند. عوارضی مانند ناهنجاری در پا، مشکلات گردش خون یا نوروپاتی
  • باید از بیمار خواسته شود تا آرام راه برود به این جهت که گام برداشتن ناهنجاریهای زانو و مچ پا را که باعث ایجاد فشارهای غیرطبیعی روی پا میشوند را برجسته میکند.
  • همچنین پا باید پای بیمار از لحاظ مشکلات دیگر مثل قوس زیاد کف پا کف پای صاف نیز بررسی شود.

 

 

برای بررسی نوروپاتی در پای بیمار:

  • حس پا بررسی شود.
  • رفلکسهای پا بررسی شود.
  • استفاده از دیاپازون بررسی شود که آیا بیمار لرزش را در انگشتان پای خود حس میکند یا خیر؟
  • همچنین بررسی گردش خون در پاهای بیمار اهمیت بسیار دارد.
  • ساده ترین روش بررسی رنگ، دما و نبض پا است؛ که در این مورد رنگ صورتی و گرم بودن پا و نیز نبض پر و دوطرفه موید گردش خون مناسب در پا است.
  • چنانکه با این روشها نتیجه دقیقی به دست نیامد مثلا نبضها ضعیف بود و …
  • بیمار برای بررسی بیشتر و انجام سونوگرافی داپلر معرفی میشود و برای دریافت مشاوره به متخصص بیماریهای عروقی ارجاع داده میشود.
  • بررسی دیگر استفاده از یک سواب پنبه یا یک پروب نازک برای بررسی خود زخم است. با استفاده از این ابزار میتوان عمق زخم را تشخیص داد و در عین حال به بررسی اینکه آیا تاندونها یا استخوانها درگیر شده اند یا خیر پرداخت.
  • قرمزی اطراف زخم از دیگر مواردی است که باید بررسی شود. اگر قزمزی پوست اطراف زخم در وسعت زیادی قرمز شده است ممکن است علامت سلولیت باشد.

 

برای درک بهتر میزان زخم و تشخیص آلودگی، این آزمایشات کاربرد دارند

آزمایش خون

کشت های باکتریایی زخم
رادیوگرافی با اشعه ایکس
تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI)
اسکن توموگرافی رایانه ای
اسکن استخوان

 

 

مدت زمان پیش بینی شده :

در افرادی که گردش خون خوب و مراقبتهای پزشکی خوبی دارند ، زخم گاهی اوقات در طی سه تا شش هفته بهبود مییابد.

زخمهای عمیق تر ممکن است ۱۲ تا ۲۰ هفته طول بکشد.  البته بعضی اوقات در برخی افراد نیاز به جراحی هست؛ که در تخمین زمان پیش بینی شده برای درمان اختلال ایجاد میکند.

 

ماندگاری  زخم پا به موارد زیر بستگی دارد:

عمق زخم
آیا گردش خون کافی برای تأمین اکسیژن و مواد مغذی وجود دارد
آیا میتوان از زخم در برابر نیروهای فشاری و اصکاک محافظت کرد
آیا زخم آلوده است یا نه

 

 

پیشگیری:

افرادی که در معرض خطر زخم پا هستند، مانند کسانی که دیابت دارند، میتوانند برای جلوگیری از زخم پا اقدامات لازم را انجام دهند.

آنها میتوانند این کار را با معاینه معمول پا و رعایت اصول بهداشت پا انجام دهند.

استراتژیهای زیر ممکن است به جلوگیری از زخم پا کمک کنند و بهتر است از بیمار یا مراقب او خواسته شود تا رعایت شود:

هر روز هر قسمت از پاهای خود را معاینه کنید تا محلهای ساییده شده یا دارای ترک یا پینه را بررسی کنید.

در صورت لزوم برای بررسی پاشنه و کف پا از آینه استفاده کنید. اگر بینایی شما خوب نیست، از یکی از اقوام یا مراقب بخواهید پای شما را معاینه کند.

بهداشت پا را رعایت کنید. پاها را هر روز با استفاده از شوینده ملایم غیر صابونی و آب گرم بشویید، کاملا خشک کنید و لوسیون مرطوب کننده به همه نقاط پا مخصوصا نقاطی که خیلی خشک شده اند بمالید. دقت کنید که لوسیون در تمام نقاط مورد استفاده کاملا جذب پوست شود به خصوص بین انگشتان. لوسیونی را تهیه کنید که حین آب رسانی بالا پای شما را چرب نکند و زود جذب پوست شود.

کفشی بپوشید که کاملا سایز پای شما باشد و از جورابهای جاذب مناسب و نرم که قدرت جذب عرق را داشته باشند، استفاده کنید.

همیشه قبل از پوشیدن کفشهای خود را از نظر وجود اشیا خارجی و مناطق خشن بررسی کنید.

در صورت خیس شدن پا یا عرق کردن جورابهای خود را فوراً عوض کنید.

ناخنهای پا خود را مستقیماً از طریق ناخن گیر یا تخته چوب کوتاه برش دهید.

اگر میخچه یا پینه دارید، از درمانگر خود در مورد نحوه مراقبت از آنها سوال کنید.

درمانگر شما ممکن است تشخیص دهد که این مشکلات به جای خانه بهتر است در مطب وی یا بیمارستان درمان شود.

 

 

درمان :

اگر گردش خون خوبی در پای بیمار برقرار باشد، ممکن است زخم پا با روش دبریدمان درمان شود. دبریدمان به نوعی پیرایش بافت زخم بیمار است.

همچنین هر گونه پوست پینه بسته در نزدیکی زخم نیز با این روش برداشته میشود. بعد از انجام پانسمان، بهتر است کفشهای مخصوصی که برای کاهش فشار در ناحیه زخم هستند، تجویز شود.

برای درمان و بررسی محل زخم نیاز به دیدار مکرر بیمار هست.

مراقبت از زخم پا میتواند نیاز به چندین بار مراجعه در طول هفته ها یا ماهها داشته باشد. ویزیتها تا زمانی که زخم به طور کامل التیام یابد لازم است. اگر احتمال عفونت وجود داشته باشد، باید زیر نظر متخصص عفونی آنتی بیوتیک تجویز شود.

پس از بهبود زخم، کفشهای مناسب برای بیمار تجویز میشود. این کفش نباید به مناطق آسیب پذیر پا فشار وارد کند تا به جلوگیری از زخم در آینده کمک شود.

زخمهای پا که به درمان محافظه کارانه پیشنهادی پاسخ نمیدهند. ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند. در شرایط خاص بدون جراحی پا، زخم ممکن است به درستی بهبود نیابد.

افرادی که گردش خون ضعیفی دارند؛ ممکن است برای باز کردن یک یا چند شریان مسدود شده در پاها به یک روش جراحی یا جراحیهای بیشتر نیاز داشته باشند.

در صورت امکان، جراح عروق سعی میکنند با آنژیوپلاستی انسداد را باز کنند.

برای مشکلات قابل توجه جریان خون معمولاً برای جابجایی مجدد جریان خون از طریق پا با استفاده از شریان، به جراحی نیاز است.

 

 

توجه :

اگر بیمار مبتلا به دیابت گردش خون ضعیف یا نوروپاتی محیطی است، باید هر روز پاهای خود را معاینه کند.

در صورت مشاهده موارد زیر فورا اطلاع رسانی کنند:

سرخی
تورم
خون ریزی
تاول

 

مطلب پیشنهادی: خارش مقعد

0 پاسخ

پاسخ دهید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
مشارکت رایگان.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *